Szkody wyrządzane przez zwierzynę mogą prowadzić do znacznych strat w uprawach rolnych. W praktyce najwięcej wątpliwości dotyczy sposobu zgłoszenia szkody, terminów oględzin, metod wykonywania pomiarów, ustalenia wysokości odszkodowania oraz możliwości odwołania od przeprowadzonego szacowania.
Poniżej odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące szacowania szkód łowieckich i odszkodowania za szkody łowieckie.
1. Jakie zwierzęta odpowiadają za szkody łowieckie?
W przypadku szkód w uprawach i płodach rolnych Prawo łowieckie przewiduje odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez:
- dziki,
- łosie,
- jelenie,
- daniele,
- sarny.
Odpowiedzialność obejmuje również szkody powstałe przy wykonywaniu polowania.
2. Gdzie należy zgłosić szkodę łowiecką?
Właściciel albo posiadacz gruntu rolnego powinien złożyć wniosek o oszacowanie szkody do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, na którego terenie znajduje się uszkodzona uprawa.
W zgłoszeniu należy wskazać co najmniej:
- dane właściciela lub posiadacza gruntu,
- numer telefonu,
- miejsce wystąpienia szkody,
- rodzaj uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.
3. Ile czasu jest na zgłoszenie szkody łowieckiej?
Co do zasady szkodę należy zgłosić w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia.
W przypadku szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach poza okresem wegetacyjnym obowiązuje szczególna zasada – zgłoszenie powinno umożliwić dokonanie szacowania przed przywróceniem terenu do stanu pierwotnego i przed rozpoczęciem wegetacji.
W praktyce nie warto zwlekać. Im szybciej zostanie wykonana dokumentacja, tym łatwiej ustalić rzeczywisty charakter i rozmiar uszkodzeń.
4. Kto uczestniczy w szacowaniu szkody?
Ustawowy zespół dokonujący szacowania składa się z:
- przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego,
- przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego,
- właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na których wystąpiła szkoda.
Przepisy pozwalają również zespołowi przybrać osobę trzecią do pomocy, w szczególności do wykonywania pomiarów.
5. Na czym polegają oględziny szkody łowieckiej?
Podczas oględzin ustala się między innymi:
- gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę,
- rodzaj oraz stan i jakość uprawy,
- powierzchnię całej uprawy,
- szacunkowy obszar uszkodzonej uprawy,
- szacunkowy procent zniszczenia.
Oględziny powinny zostać przeprowadzone niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.
6. Czym różnią się oględziny od szacowania ostatecznego?
Oględziny służą przede wszystkim określeniu charakteru oraz wstępnego rozmiaru szkody.
Podczas szacowania ostatecznego ustala się dodatkowo m.in.:
- dokładny obszar uszkodzonej uprawy,
- procent zniszczenia,
- plon z 1 ha,
- rozmiar szkody,
- wysokość należnego odszkodowania.
Szacowania ostatecznego dokonuje się zasadniczo najpóźniej w dniu sprzętu i przed rozpoczęciem zbioru uszkodzonej uprawy.
7. Czy trzeba poinformować koło łowieckie o planowanym zbiorze?
Tak. Właściciel albo posiadacz gruntu powinien pisemnie poinformować dzierżawcę lub zarządcę obwodu o terminie planowanego sprzętu 7 dni przed zamierzonym zbiorem.
Ma to istotne znaczenie, ponieważ szacowanie ostateczne powinno zostać wykonane przed zbiorem uszkodzonej uprawy.
8. W jaki sposób mierzy się powierzchnię szkody?
Przepisy dopuszczają kilka metod pomiarowych. Powierzchnię uprawy można ustalać między innymi przy pomocy:
- odbiorników GNSS/GPS,
- systemów informacji przestrzennej GIS,
- danych ewidencyjnych,
- dalmierzy,
- zdjęć wykonanych przy użyciu dronów.
W przypadku większych lub nieregularnych szkód zastosowanie technologii GIS oraz danych przestrzennych może znacznie ułatwić dokładne wyznaczenie granic poszczególnych obszarów uszkodzeń.
9. Czy dron może być wykorzystywany przy szacowaniu szkód łowieckich?
Tak.
Obowiązujące rozporządzenie wprost przewiduje możliwość wykorzystania zdjęć wykonanych z bezzałogowych statków powietrznych (dronów) przy ustalaniu powierzchni uprawy oraz uszkodzonych części pola.
Materiał z drona może być szczególnie pomocny przy:
- dużych areałach,
- kukurydzy i innych wysokich uprawach,
- szkodach występujących wewnątrz łanu,
- nieregularnym rozmieszczeniu uszkodzeń,
- dokumentowaniu przestrzennego przebiegu szkody.
Sam materiał lotniczy powinien być jednak analizowany łącznie z oględzinami terenowymi.
10. Do czego służą GIS przy szkodach łowieckich?
Systemy informacji geograficznej pozwalają łączyć pomiary terenowe z danymi przestrzennymi.
W praktyce GIS/ArcGIS może być wykorzystywany m.in. do:
- wyznaczania granic uprawy,
- nanoszenia obszarów uszkodzonych,
- obliczania powierzchni poszczególnych fragmentów szkody,
- tworzenia map i szkiców sytuacyjnych,
- porównywania pomiarów terenowych ze zdjęciami lotniczymi,
- analizy zmian występujących w kolejnych terminach.
Przepisy wprost dopuszczają wykorzystywanie systemów informacji przestrzennej GIS przy pomiarach powierzchni w ramach szacowania szkód łowieckich.
11. Czy można wykorzystać zdjęcia satelitarne?
Zobrazowania satelitarne mogą stanowić materiał pomocniczy, zwłaszcza przy analizie kondycji uprawy w różnych terminach.
Analiza wieloczasowa może pomóc ocenić m.in.:
- rozwój roślinności,
- zróżnicowanie łanu,
- moment pojawienia się zmian,
- rozległość obszarów o odmiennej kondycji.
Nie należy jednak automatycznie utożsamiać każdej zmiany widocznej na zobrazowaniu satelitarnym ze szkodą wyrządzoną przez zwierzynę. Wyniki powinny być konfrontowane z oględzinami terenowymi oraz innymi dowodami.
12. Jak ustala się plon z hektara?
Podstawową metodą są polowe próby wydajności wykonywane w nieuszkodzonych częściach uprawy.
Jeżeli nie można określić plonowania na podstawie prób polowych, przepisy pozwalają oprzeć się na danych dotyczących średniego plonowania w regionie, z uwzględnieniem stanu i jakości konkretnej uprawy.
Prawidłowe ustalenie plonu ma zasadnicze znaczenie dla końcowego wyliczenia wysokości szkody.
13. Jak obliczane jest odszkodowanie za szkodę łowiecką?
W uproszczeniu bierze się pod uwagę:
powierzchnię uszkodzoną × procent zniszczenia × plon z 1 ha × wartość płodu rolnego.
Przepisy nakazują również uwzględnić odpowiednio nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania plonu.
Dlatego nawet niewielka różnica w ustalonej powierzchni, procencie zniszczenia lub przewidywanym plonie może istotnie wpłynąć na końcową wartość odszkodowania.
14. Co zrobić, jeżeli nie zgadzam się z protokołem?
Członkowie zespołu mają prawo wnosić do protokołu zastrzeżenia wraz z uzasadnieniem. Informacja o zgłoszonych zastrzeżeniach powinna znaleźć się w protokole.
Jeżeli istnieją wątpliwości dotyczące powierzchni szkody, procentu zniszczenia, plonu lub zastosowanej metodologii, warto wskazać je już na etapie sporządzania dokumentacji.
15. Czy można odwołać się od szacowania szkody?
Tak.
Zarówno poszkodowany, jak i dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego mogą złożyć odwołanie do właściwego miejscowo nadleśniczego Lasów Państwowych.
Termin na wniesienie odwołania wynosi 7 dni od dnia podpisania protokołu oględzin albo szacowania ostatecznego.
Nadleśniczy dokonuje ponownych oględzin lub szacowania ostatecznego, a następnie ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji.
16. Jak długo czeka się na wypłatę odszkodowania?
Jeżeli od protokołu szacowania ostatecznego nie wniesiono odwołania, dzierżawca albo zarządca obwodu powinien wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od sporządzenia protokołu.
W przypadku postępowania odwoławczego wypłata ustalonego decyzją odszkodowania powinna nastąpić nie później niż w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.
17. Czy niezależna dokumentacja szkody ma sens?
Tak, szczególnie jeżeli:
- szkoda obejmuje duży lub nieregularny obszar,
- strony różnią się w ocenie powierzchni zniszczeń,
- istnieje spór dotyczący procentu zniszczenia,
- występują wątpliwości dotyczące plonowania,
- rozważane jest wniesienie odwołania,
- konieczne jest zachowanie materiału dokumentacyjnego przed zbiorem.
Niezależna dokumentacja może obejmować pomiary terenowe, fotografie, zapis współrzędnych GNSS/GPS, analizę GIS/ArcGIS, mapy, zdjęcia z drona oraz – w uzasadnionych przypadkach – analizę zobrazowań satelitarnych.
18. Co warto przygotować przed oględzinami?
Przed przyjazdem zespołu warto przygotować:
- numer działki ewidencyjnej,
- informacje o powierzchni uprawy,
- datę zauważenia szkody,
- własną dokumentację fotograficzną,
- informacje o wykonanych zabiegach agrotechnicznych,
- przewidywany termin zbioru.
Nie należy usuwać śladów szkody ani dokonywać zbioru uszkodzonej części uprawy przed wykonaniem wymaganej dokumentacji, jeżeli mogłoby to uniemożliwić prawidłowe oszacowanie jej rozmiaru.
Profesjonalne szacowanie i dokumentowanie szkód łowieckich
Prawidłowe oszacowanie szkody wymaga połączenia doświadczenia terenowego, znajomości upraw, właściwej metodyki pomiarowej oraz rzetelnej dokumentacji.
W pracy wykorzystujemy zależnie od charakteru szkody:
pomiary GPS/GNSS • GIS • dokumentację fotograficzną • drony • mapy cyfrowe • zobrazowania satelitarne • analizę przestrzenną
W przypadku sporu lub wątpliwości dotyczących wykonanego szacowania możliwe jest również przygotowanie niezależnej dokumentacji i analizy materiału dotyczącego szkody.
Stan prawny: sierpień 2026 r.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy konkretnej sprawy.